Wat gebeurt er met de CE-markering als een machine van eigenaar wisselt?
De CE-markering blijft in principe geldig na een eigendomsoverdracht, zolang de machine niet is gewijzigd en de technische documentatie intact is. De markering is gekoppeld aan de machine zelf, niet aan de eigenaar. Toch brengt een eigendomsoverdracht een aantal concrete verplichtingen met zich mee die de nieuwe eigenaar niet mag negeren. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over CE-markering bij tweedehands machines.
Blijft de CE-markering geldig na een eigendomsoverdracht?
Ja, de CE-markering blijft geldig na een eigendomsoverdracht, mits de machine ongewijzigd is en de bijbehorende technische documentatie wordt overgedragen. De markering is de juridische verklaring dat de machine op het moment van in de handel brengen voldeed aan de geldende Europese richtlijnen. Die conformiteit vervalt niet automatisch wanneer de machine van eigenaar wisselt.
Wel is het belangrijk te begrijpen dat de CE-markering een momentopname is. Ze zegt iets over de staat van de machine bij de eerste ingebruikname, niet over de staat van onderhoud daarna. Als de machine in de tussentijd is aangepast, uitgebreid of gecombineerd met andere onderdelen, kan de oorspronkelijke CE-markering haar geldigheid verliezen. De nieuwe eigenaar neemt bij aankoop dus ook de verantwoordelijkheid over om te beoordelen of de markering nog steeds van toepassing is op de huidige staat van de machine.
Praktisch gezien betekent dit dat de verkoper alle relevante documentatie moet meegeven: de EU-conformiteitsverklaring, de gebruiksaanwijzing en idealiter ook het technisch constructiedossier. Zonder die documenten is de CE-markering op de machine feitelijk niet te onderbouwen.
Wanneer moet een nieuwe conformiteitsbeoordeling worden uitgevoerd?
Een nieuwe conformiteitsbeoordeling is vereist wanneer de machine na de eigendomsoverdracht ingrijpend wordt gewijzigd of wanneer de machine voor het eerst in de handel wordt gebracht binnen de Europese markt. Wijzigingen die de veiligheid, het gebruik of de prestaties van de machine beïnvloeden, worden beschouwd als een substantiële wijziging en vereisen een hernieuwde conformiteitsbeoordeling.
Concreet zijn er drie situaties waarin een nieuwe conformiteitsbeoordeling noodzakelijk is:
- De machine is technisch aangepast, uitgebreid of gecombineerd met andere machines op een manier die de veiligheidsrisico’s verandert.
- De machine wordt gebruikt voor een toepassing waarvoor ze oorspronkelijk niet is ontworpen of goedgekeurd.
- De machine is afkomstig van buiten de EU en is nog nooit in de handel gebracht binnen de Europese markt.
Louter het wisselen van eigenaar, zonder technische wijzigingen, is op zichzelf geen reden voor een nieuwe conformiteitsbeoordeling. Maar als er twijfel bestaat over de staat van de machine of de volledigheid van de documentatie, is het verstandig om een risicobeoordeling te laten uitvoeren voordat de machine opnieuw in gebruik wordt genomen.
Wat zijn de verplichtingen van de nieuwe eigenaar?
De nieuwe eigenaar van een machine met CE-markering neemt een reeks wettelijke verplichtingen over. De belangrijkste verplichting is het bewaren en toegankelijk houden van de technische documentatie, inclusief de EU-conformiteitsverklaring. Daarnaast is de eigenaar verantwoordelijk voor het veilige gebruik, het onderhoud en het naleven van de instructies in de gebruiksaanwijzing.
In de praktijk betekent dit het volgende:
- Documentatie bewaren: De technische documentatie moet minimaal tien jaar na de laatste productiedatum beschikbaar zijn voor toezichthoudende autoriteiten.
- Risicobeoordeling actueel houden: De risicobeoordeling maakt onderdeel uit van het technisch constructiedossier. Als de werkomgeving of het gebruik verandert, moet de eigenaar beoordelen of het volledige technisch constructiedossier, inclusief de risicobeoordeling, nog klopt.
- Onderhoud en inspectie: Periodiek onderhoud en keuringen zijn niet alleen verstandig, maar in veel gevallen ook wettelijk verplicht via arbeidsomstandighedenwetgeving.
- Meldplicht bij incidenten: Bij ernstige ongelukken of bijna-ongelukken met de machine gelden meldingsverplichtingen richting de Inspectie SZW.
De nieuwe eigenaar is dus geen passieve partij. Wie een machine overneemt, neemt ook de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van medewerkers die ermee werken.
Wat gebeurt er als de technische documentatie ontbreekt?
Als de technische documentatie ontbreekt, is de CE-markering op de machine feitelijk niet aantoonbaar geldig. De eigenaar kan dan niet bewijzen dat de machine aan de vereiste richtlijnen voldoet. In dat geval zijn er twee opties: de documentatie alsnog reconstrueren of de machine opnieuw laten beoordelen alsof het een nieuwe machine betreft.
Het reconstrueren van documentatie is mogelijk, maar tijdrovend en kostbaar. Het vereist technische expertise om de machine volledig in kaart te brengen, een nieuwe risicobeoordeling op te stellen als onderdeel van het technisch constructiedossier, en te beoordelen welke Europese richtlijnen van toepassing zijn. In sommige gevallen is het technisch constructiedossier nog op te vragen bij de oorspronkelijke fabrikant, maar dat is niet altijd mogelijk, zeker niet bij oudere machines of fabrikanten die niet meer actief zijn.
Ontbrekende documentatie is ook een risico bij aankoop. Het is sterk aan te raden om vóór de overdracht te controleren of alle documenten aanwezig en volledig zijn. Ontbreekt er iets, dan kan dit als onderhandelingspunt worden gebruikt of als reden om de aankoop te heroverwegen.
Verschilt dit voor machines uit landen buiten de EU?
Ja, voor machines afkomstig uit landen buiten de EU gelden aanvullende verplichtingen. Een machine die nog nooit in de handel is gebracht binnen de Europese markt, heeft geen CE-markering en moet volledig worden beoordeeld voordat ze in gebruik mag worden genomen binnen de EU. De importeur of de eerste ingebruiknemer in de EU wordt in dat geval juridisch gezien beschouwd als de fabrikant en is verantwoordelijk voor de volledige conformiteitsprocedure.
Dit houdt in dat er een volledig technisch constructiedossier moet worden opgesteld — inclusief risicobeoordeling — en dat de machine moet voldoen aan alle van toepassing zijnde Europese richtlijnen, zoals de Machinerichtlijn (of de Machineverordening die vanaf 20 januari 2027 van toepassing is op machines die na die datum in de handel worden gebracht). Pas daarna mag de CE-markering worden aangebracht en een EU-conformiteitsverklaring worden opgesteld.
Voor machines die wél al in de EU zijn gebruikt en een geldige CE-markering hebben, maar daarna zijn geëxporteerd en vervolgens teruggekeerd naar de EU, geldt in principe dat de oorspronkelijke CE-markering nog van kracht is, zolang er geen wijzigingen zijn aangebracht. Maar ook hier geldt: zonder volledige documentatie is dit niet aantoonbaar.
Hoe TCPM helpt bij CE-markering en machineveiligheid
Bij het beoordelen van CE-markering bij eigendomsoverdracht komt meer kijken dan een sticker controleren. Het vereist kennis van Europese richtlijnen, risicobeoordelingsmethodieken en technische documentatie. Wij ondersteunen industriële bedrijven bij precies deze vraagstukken.
Onze industriële veiligheidsadviseurs helpen onder andere met:
- Beoordelen of een bestaande CE-markering nog geldig is na overdracht of wijziging
- Opstellen of reconstrueren van technische documentatie en risicobeoordelingen
- Begeleiden van het volledige conformiteitsbeoordelingstraject voor machines uit derde landen
- Adviseren over de overgang naar de Machineverordening
- Uitvoeren van machineveiligheidsaudits op locatie
Of het nu gaat om een tweedehands machine, een geïmporteerde installatie of een machine die ingrijpend is aangepast: wij zorgen ervoor dat u weet waar u aan toe bent en wat er moet gebeuren. Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek over uw situatie.
Veelgestelde vragen
Mag ik een tweedehands machine met CE-markering direct in gebruik nemen zonder verdere controle?
Niet zonder meer. Voordat u een tweedehands machine in gebruik neemt, is het verstandig om eerst te controleren of de CE-markering nog geldig is: zijn er wijzigingen aangebracht, is de documentatie volledig en is de machine geschikt voor uw beoogde toepassing? Een korte technische inspectie en het doorlopen van de overgedragen documentatie zijn minimale stappen die u als nieuwe eigenaar moet zetten voordat u de machine operationeel maakt.
Wat is precies een 'substantiële wijziging' die een nieuwe conformiteitsbeoordeling vereist?
Een substantiële wijziging is elke aanpassing die de veiligheid, de prestaties of het beoogde gebruik van de machine beïnvloedt. Denk aan het vervangen van een aandrijfsysteem, het toevoegen van extra functionaliteit, het aanpassen van beveiligingscomponenten of het combineren van de machine met een andere installatie. Regulier onderhoud of het vervangen van slijtdelen door identieke onderdelen valt hier doorgaans niet onder, maar bij twijfel is het raadzaam een veiligheidsadviseur te raadplegen.
Hoe lang moet ik de technische documentatie van een overgenomen machine bewaren?
De technische documentatie moet minimaal tien jaar na de laatste productiedatum van de machine beschikbaar zijn voor toezichthoudende autoriteiten, zoals de Inspectie SZW. Dit geldt ook als u de machine tussentijds doorverkoopt: zorg er dan voor dat u de documentatie overdraagt aan de volgende eigenaar én zelf een kopie bewaart voor de periode dat u eigenaar was. Onvolledige overdracht van documentatie kan bij een inspectie of incident tot aansprakelijkheidsproblemen leiden.
Wat zijn de risico's als ik een machine in gebruik neem zonder geldige CE-markering of documentatie?
De risico's zijn zowel juridisch als praktisch van aard. Juridisch kunt u als eigenaar aansprakelijk worden gesteld bij een arbeidsongeval, en de Inspectie SZW kan de machine stilleggen of een boete opleggen. Praktisch gezien weet u zonder geldige documentatie niet zeker of de machine veilig is voor uw medewerkers en uw specifieke werkomgeving. Het ontbreken van een CE-markering of documentatie is dan ook geen administratief detail, maar een serieus veiligheids- en compliancerisico.
Geldt de Machineverordening ook voor tweedehands machines die al in gebruik zijn?
De Machineverordening (EU) 2023/1230 vervangt de Machinerichtlijn en is van toepassing op machines die vanaf 20 januari 2027 in de handel worden gebracht. Voor machines die vóór die datum al rechtmatig in de handel zijn gebracht, geldt in principe dat de bestaande CE-markering op basis van de Machinerichtlijn van kracht blijft — ook als ze daarna nog worden verkocht vanuit een magazijn. Worden er echter na 20 januari 2027 substantiële wijzigingen aangebracht aan een bestaande machine, dan moet de machine worden beoordeeld aan de hand van de Machineverordening. Het is verstandig om nu al in kaart te brengen welke machines in uw bedrijf mogelijk geraakt worden door deze overgang.
Kan ik als koper de verkoper aansprakelijk stellen als de CE-documentatie achteraf onvolledig blijkt?
Dat hangt af van de afspraken die bij de verkoop zijn gemaakt en de toepasselijke wet- en regelgeving. Als de verkoper heeft gegarandeerd dat de machine volledig gedocumenteerd en CE-conform is, maar dit achteraf niet het geval blijkt, kunt u mogelijk een civielrechtelijke claim indienen. Het is daarom sterk aan te raden om bij de aankoop van een tweedehands machine contractueel vast te leggen welke documenten worden overgedragen en dat de CE-markering geldig is op het moment van overdracht. Laat bij twijfel een onafhankelijke technische beoordeling uitvoeren vóór de aankoop.
Hoe pak ik het aan als ik een machine wil importeren van buiten de EU voor gebruik in mijn bedrijf?
Als u een machine importeert die nog nooit in de handel is gebracht binnen de Europese markt, wordt u juridisch gezien beschouwd als de fabrikant. Dit betekent dat u zelf verantwoordelijk bent voor het opstellen van de volledige technische documentatie — inclusief risicobeoordeling — het toetsen aan alle relevante Europese richtlijnen en het aanbrengen van de CE-markering. Dit is een complex traject dat specialistische kennis vereist; schakel daarom tijdig een veiligheidsadviseur of conformiteitsspecialist in, zodat de machine pas in gebruik wordt genomen wanneer alles volledig in orde is.